Համադրող՝
Թամար Հովսեփյան

Ցուցահանդեսի տևողությունը՝
2026 թ. օգոստոսի 7 – սեպտեմբերի 5

Բացումը՝
2026 թ. օգոստոսի 7, ժամը 18:30

Հայաստանի ազգային պատկերասրահը, համագործակցելով Ադամյան Հովսեփյան կուրատորական պրակտիկայի հետ, ներկայացնում է Կարեն Օհանյանի վերջին շրջանի աշխատանքները: «Նուրբ բան» ցուցահանդեսի համադրողն է Թամար Հովսեփյանը։ Ցուցադրությունը կազմակերպվել է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի «Հեռապատումներ»՝ ժամանակակից հայկական արվեստին նվիրված ծրագրի շրջանակում։ Աշխատանքները ստեղծվել են Շարժայի արվեստի հիմնադրամի և Ադամյան Հովսեփյան կուրատորական պրակտիկայի աջակցությամբ։

«Նուրբ բան» ցուցահանդեսը ծավալվում է «բան» բառի բազմակի իմաստների շուրջ։ Այն միաժամանակ վերաբերում է այն նուրբ բաներին, որոնց մասին հաճախ խուսափում ենք խոսել՝ իշխանությանը, առնականությանը, բռնությանը և խոցելիությանը, ինչպես նաև այն բաներին որոնցից կազմված են մարմինները, նկարները, հիշողությունները և նույնիսկ իշխանության կառուցվածքները։ Աշխատանքները առաջարկում են դիտարկել, որ այն, ինչ թվում է ամուր և տևական, հաճախ հիմնված է խորքային նրբության վրա։ Փոխարեն խոցելիությունը ներկայացնելու որպես ուժի հակադրություն՝ այս գործերը ենթադրում են, որ հենց փխրունությունն է այն պայմանը, որից կարող են ծնվել իսկական ուժը, տոկունությունն ու մարդկային կապը։

Ցուցահանդեսի առանցքում երկու խոշորածավալ տրիպտիխներ են։ Աշխատանքները, յուրաքանչյուրը՝ 202 × 273 սմ, ստեղծված են կտավի վրա յուղաներկի, ակրիլի, սոսնձի, գունանյութերի և հայկական եկեղեցական մոմի բազմաշերտ համադրությամբ։ Տրիպտիխներից մեկի մակերեսը ծածկված է կարմիր պղպեղի փոշու շերտով, իսկ մյուսինը՝ կապույտ գունանյութի։ Տրիպտիխի ձևաչափն ինքնին հիշեցնում է խորանապատկերների պատկերային լեզուն՝ ստեղծելով հոգևոր շերտ, որն առավել է ընդգծվում արվեստագետի ընտրած նյութերի և գունային համադրության միջոցով։ Օհանյանի ստեղծագործությանը բնորոշ կապույտը, որը շարունակական ներկայություն ունի նրա գեղարվեստական լեզվում, կարմիրի հետ միասին ավելացնում է մեկ այլ խորհրդանշական շերտ, իսկ հայկական եկեղեցական մոմի դեղինը լրացնում է երեք հիմնական գույների ամբողջականությունը, որոնցից ծնվում են բոլոր մյուս երանգները` ներկայացնելով արվեստը որպես ստեղծարար ուժ, որից սկիզբ են առնում տեսնելու, երևակայելու և աշխարհը հասկանալու նոր հնարավորությունները։

Յուրաքանչյուր կտավի մակերեսին մոնոխրոմ հարթությունը ընդհատվում է աբստրակտ բացվածքով, բացահայտելով վերին շերտի հետ կտրուկ հակադրության մեջ գտնվող ստորին պատկերային շերտը։ Ժեստային աբստրակցիան և ֆիգուրատիվ գեղանկարչությունը համադրող այս թաքնված շերտը, որի վրա հեղված է հալեցված մոմ, ստեղծագործությանը հաղորդում է լրացուցիչ տեսողական և գաղափարական խորություն։

Ի տարբերություն մյուս կտավների, որտեղ մոմապատ մակերեսի տակից երևում են միայն պատկերների, խորհրդանիշների, տառերի և թվերի մասնիկներ, կապույտ տրիպտիխի վերջին վահանակում ամբողջությամբ տեսանելի է դառնում կնոջ դիմանկարը։ Թափանցիկ մոմաշերտի տակից ի հայտ գալով՝ նա հանդարտ, բայց խորաթափանց հայացքով նայում է դիտողին՝ շրջելով դիտողի և դիտարկվողի հարաբերությունը: Նա պատկերված է նստած՝ ծնկներին դրված նոթատետրով, որպես մայրության, հայրենիքի և սերունդների միջև գիտելիքի փոխանցման միջոցով կյանքի շարունակական նորոգման խորհրդանշական կերպար։

Այս աշխատանքները կարելի է ընկալել որպես դիմակայության և փոխակերպման շուրջ խորհրդածություններ։ Դրանք անդրադառնում են ցավի, բռնության և կորստի փորձառություններին՝ միաժամանակ խուսափելով դրանք տեսարանի վերածելուց։ Բռնության պատկերները բացահայտելու փոխարեն Օհանյանը դիմում է թաքցնելուն՝ որպես գեղանկարչական ռազմավարություն՝ ուսումնասիրելով նկարչական մակերեսի կարողությունը միաժամանակ բացահայտելու և թաքցնելու, պաշտպանելու և առերեսելու։ Այդպիսով նա գեղանկարչությունն ինքնին դարձնում է հետազոտության առարկա՝ անդրադառնալով այն հարցին, թե ինչպես են պատկերները ձևավորում հիշողությունը և պահպանում է այն, ինչը միշտ չէ, որ հնարավոր է ամբողջությամբ բացահայտել։